Đoạn thơ cuối bài thơ Vội vàng – Xuân Diệu

1. Tác giả, tác phẩm
1.1. Tác giả
Xuân Diệu ( 1916-1985) tên khai sinh Ngô Xuân Diệu, bút danh Trảo Nha , quê cha ở Hà Tĩnh , quê mẹ ở Bình Định, lớn lên ở Quy Nhơn. Sau khi học xong tú tài, Xuân Diệu làm viên chức ở Mĩ Tho sau đó ra Hà Nội sống bằng nghề viết văn là 1 thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn. Ông sớm tham gia Cách mạnh và hoạt động văn hóa nghệ thuật rất sôi nổi trở thành gương mặt tiêu biểu cho phong trào thơ mới.
Trước Cách mạng, thơ Xuân Diệu thể hiện một tâm hồn khát khao giao cảm với đời tuy nhiên cũng nói lên nhiều chán nản hoài nghi , nhân vật trữ tình hiện diện trong thơ hết sức cô đơn. Sau Cách mạng, thơ ông chan chứa niềm tin yêu về cuộc sống về đất nước, không còn chán nán hoài nghi mà mà nổ lực hoà cái riêng vào cái chung của dân tộc , vào cuộc sống xây dựng xã hội mới Vì thế Xuân Diệu được mệnh danh là nhà thơ lớn của nền văn học hiện đại là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ Mới” với các tập thơ tiêu biểu là Thơ thơ, Gửi hương cho gió, Riêng chung,… Với hồn thơ nhạy cảm với thời gian , là nhà thơ của tuổi trẻ và tình yêu Xuân Diệu còn được mệnh danh là “Ông hoàng của thơ tình”.
1.2. Tác phẩm
Bài thơ in trong tập Thơ thơ – tác phẩm thi ca đầu tay của Xuân Diệu. Khi đó nhà thi sĩ ấy là một chàng trai hiền hậu và say mê, tóc như mây vương trên đài trán ngây thơ, mắt như bao luyến mọi người và miệng cười mở rộng như một tấm lòng sẵn lòng ân ái. Chàng đi trên đường thơ, hái tặng những bông hoa gặp dưới bước chân, những hương sắc nảy ra bởi ánh sáng của lòng chàng. Thơ thơ là cụm đầu mùa chàng tặng cho nhân gian. Và từ đây chúng ta đã có Xuân Diệu (Thế Lữ).
3.2. “Vội vàng” mang dấu ấn riêng của một hồn thơ, một phong cách nghệ thuật
Đó là một cái “tôi” tràn đầy cảm xúc, sôi nổi, mạnh mẽ, đắm say đến cuồng si. Một cái tôi khẳng định trước đất trời, trước cuộc đời…Xuân Diệu có những ước muốn táo bạo mà chưa ai dám nghĩ tới. Thi sĩ bày tỏ ước muốn kì lạ “tắt nắng”, “buộc gió” để giữ lại màu sắc hương vị của cuộc đời. Đó là ao ước được can dự vào quy luật của tạo hóa. Thật táo bạo, khác thường! Và rồi để khép lại bài thơ là một khát khao cháy bỏng, cuồng nhiệt hơn bất cứ ai hết:
Ta muốn ôm
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn

-Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi
Khát vọng tận hưởng cuộc sống: Ở trên, tác giả xưng “tôi” để đối thoại bộc bạch giãi bày với đồng loại với cuộc đời, ở dưới lại xưng “ta” để đối diện với sự sống trên trần gian, đối tượng cần tận hưởng. Có nhà thơ đã nói Thơ chỉ tràn ra khi cuộc sống trong tim đã ứ đầy, vì thế nhà thơ đã tuyên bố: Ta muốn ôm. Câu thơ như thắt ngang giữa bài làm ta liên tưởng đến vòng tay đang ôm bó, níu giữ, quấn quýt “cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn”, non tơ của nhà thơ. “Mơn mởn” là từ láy rất gợi cảm và giàu ý nghĩa diễn tả. Nó gợi cảm giác sự vật, cây cối đang ở độ non mướt, tươi tốt đầy sức sống:
“Ta ôm bó cánh tay ta làm rắn
Làm dây da quấn quýt cả vườn xuân
Không muốn đi, mãi mãi ở vườn trần
Chân hoá rễ để hút mùa dưới đất”
(Thanh niên)
Lần theo bước chân “vội vàng”, cuống quýt và trái tim “say đắm”, “nồng nàn”, “tha thiết” với sự sống của thi nhân, ta bước vào một thế giới đầy ắp những hình ảnh sinh động, đẹp đẽ của mùa xuân và cuộc đời:
“Ta muốn riết mây đưa và gió lượn
… cắn vào ngươi”
Một đoạn thơ ngắn mà có tới bốn, năm từ “ta muốn” được lặp đi lặp lại như nhịp điệu hối hả, như hơi thở gấp gáp của thi nhân. Nó đã nói lên được cái ham muốn khát thèm đến hăm hở, cuồng nhiệt của nhà thơ. Nhất là mỗi lần điệp, lại đi liền với một động từ chỉ trạng thái yêu đương mỗi lúc một mạnh mẽ, nồng nàn hơn “ôm” – “riết” – “say” – “thâu”.
“Cho chuếnh choáng mùi thơm
… Cho no nê thanh sắc của thời tươi”,
Mới đọc qua tưởng như là một câu văn xuôi tầm thường, nhưng thực ra lại rất thơ, không chỉ đã diễn tả được ý thơ ấy (thoả thuê, sung mãn) mà còn gợi cho ta ý nghĩ: thế giới này vừa hiện ra như một người tình hồng hào sức xuân mà thi sĩ là một tình nhân đắm say, vừa được bày ra như một bữa tiệc lớn với những thực đơn đầy của ngon vật lạ và thi nhân là một thực khách đang trong trạng thái khát thèm đến cháy lòng. Dưới ngòi bút của Xuân Diệu và trong ánh mắt “xanh non”, “biếc rờn” của thi sĩ, mùa xuân hiện lên rõ rệt và sống động như có hình có dáng, có hồn có sắc. Mùa xuân như môi, như má của một người thiếu nữ trẻ trung, tràn trề nhựa sống và đẹp xinh, trinh nguyên đang rạo rực yêu đương, hay như một quả chín ngọt thơm trong vườn. Đứng trước cái hấp dẫn của mùa xuân, cuộc sống, thi sĩ hình như không nén nổi lòng yêu đã đi đến một cử chỉ cũng thật đáng yêu: Ta muốn cắn vào ngươi. Mỗi câu, mỗi chữ đều mang hơi thở nồng nàn, đắm say, ham sống của “một nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”. Mới từ điệu tâm hồn, cách cảm, cách nghĩ đến cách đặt câu, dùng từ. Ngay cả liên từ “và” được dùng có vẻ thừa thãi nhưng cũng đã thể hiện được một cách đậm nét cái “tôi” của Xuân Diệu. Nghĩa là làm nổi rõ được cái cảm xúc tham lam, ham hố đang trào lên mãnh liệt trong trái tim yêu đời của Xuân Diệu.
Xuân Diệu – đó còn là một cảm quan nghệ thuật mới mẻ, độc đáo.Thi sĩ cảm nhận thiên nhiên bằng cái nhìn xanh non biếc rờn, bằng lăng kính tình yêu, … lấy vẻ đẹp con người làm chuẩn mực để miêu tả thiên nhiên, sự sống. Nhà thơ đã vẽ ra một bức tranh về cuộc đời nơi trần thế giống như một khu vườn mùa xuân ngập tràn trong ánh sánh, màu sắc, âm thanh. Khu vườn với ong bướm rộn ràng tìm mật ngọt, hoa của đồng nội, lá của cành tơ, những khúc nhạc tình của chim yến, chim oanh, những ánh sáng ngập tràn trong đôi mắt của kẻ tình si. Những hình ảnh quen thuộc nhưng vào thơ Xuân Diệu như được khoác một lớp áo mới hết sức mới mẻ, tinh khôi. Ta còn bắt gặp trong vội vàng những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc nhưng lại vô cùng sinh động. Đó là mây đưa và gió lượn, cánh bướm với tình yêu, và non nước, và cây, và cỏ rạng… Nhà thơ nhìn cảnh vật dưới đôi mắt của một tình nhân đang khao khát, đắm say với con người, với cuộc đời. Dùng những hình ảnh thiên nhiên tràn đầy sức sống để nói lên ao ước về một sự sống căng tràn, tươi mới và đủ đầy.
Xuân Diệu đã thể hiện phong cách nghệ thuật độc đáo của ông Hoàng thơ tình thông qua giọng điệu, ngôn ngữ, sáng tạo hình ảnh thơ, thủ pháp nghệ thuật…làm nên diện mạo của nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới. Giọng điệu vội vàng lúc ngọt ngào, sâu lắng, lúc tha thiết, rạo rực, lúc lại bâng khuâng, xao xuyến để rồi cuối cùng là những giục giã, hối hả, vội vàng, cuống quýt. Nhà thơ đã đưa người đọc đi trọn vẹn mọi cung bậc cảm xúc để cùng hòa mình vào không khí của thi sĩ, của thời đại, để cùng đắm say với tình yêu, với cuộc sống. Xuân Diệu sử dụng một hệ thống ngôn ngữ độc đáo, mang đậm phong cách của nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới. Những tính từ mạnh được sử dụng một cách hiệu quả, thú vị những tính từ mạnh mẽ, chếnh choáng, đã đầy, no nê để nhấn mạnh vào sắc thái hưởng thụ thỏa thuê của nhân vật trữ tình. Tất cả cộng hưởng với nhau tạo nên một một làn sóng ngôn từ và cảm xúc càng lúc càng mãnh liệt dâng lên đến cao trào. Lời thơ tuôn đi hối hả như một bản hành khúc của lòng ham sống, với Xuân Diệu cuộc đời nơi trần thế là thiên đường tuyệt diệu nhất.

-st-