Cảm nhận về bức tranh thiên nhiên ngày xuân trong “Cảnh ngày xuân”

Đề bài: Em hãy cảm nhận về bức tranh thiên nhiên ngày xuân trong “Cảnh ngày xuân” trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du

Bài làm
Đại thi hào Nguyễn Du dường như không chỉ là bậc thầy về ngôn ngữ trong việc miêu tả tâm lý nhân vật mà còn là “họa sĩ” vẽ tranh bằng chữ nữa. Thông qua đoạn trích “Cảnh ngày xuân” trích “Truyện Kiều” chính là một ví dụ điển hình. Có lẽ tất cả người đọc phải khâm phục và ngưỡng mộ khả năng quan sát cũng như những nét vẽ tài hoa của Nguyễn Du. Đó chính là một bức tranh ngày xuân hiện lên với những nét đẹp tươi mới, tràn đầy sức sống nhất.

Có thể nói rằng mùa xuân được xem là một đề tài bất tận trong thi ca, khơi nguồn cảm hứng cho rất nhiều nghệ sĩ. Dường như ở mỗi người có một cảm nhận riêng về mùa xuân. Đối với nhà thơ Nguyễn Du thì mùa xuân gắn với cảnh vật và con người. Mùa xuân gắn với những ngày lễ truyền thống của dân tộc Việt Nam. Có thể thấy rằng bao trùm lên cả đoạn thơ này là một bức tranh thiên nhiên đẹp, và như thật hữu tình nhưng có nhuốm màu buồn khi ngày đã ngả về chiều hôm.

Đó chính là những câu thơ đầu được sử dụng với chất liệu ngôn ngữ đẹp như tranh, sự mượt mà của câu chữ cũng như đã tạo nên một sự mượt mà của cảnh sắc thiên nhiên khi xuân về:

Ngày xuân con én đưa thoi

Thiều quang chin chục đã ngoài sáu mươi

Cỏ non xanh rợn chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

Bức trang thiên nhiên có một không gian đầy chất thơ, thi vị và hữu tình biết bao nhiêu. Đó chính là sự rộng lớn của đất trời khi mùa xuân về được diễn tả một cách tinh tế và tràn ngập niềm vui. Có lẽ mùa xuân đã có cánh én chính là báo hiệu cho mùa xuân về, mùa xuân được ví là một mùa gợi lên sự ấm áp, sự sống căng đầy và niềm vui trọn vẹn. Sử dụng ngữ “đưa thoi” vừa như đãgợi lên khung cảnh bầu trời tràn ngập cánh én, như lại như vừa diễn tả sự trôi đi quá nhanh của thời gian. Có phải chăng đó như chính là ý niệm về thời gian của Nguyễn Du lại đã thật có phần giống với Xuân Diệu. Thời gian cứ trôi đi nhanh và cả mùa xuân và tuổi trẻ cũng trở nên chông chênh hơn rất nhiều. Và điều đó như đồng nghĩa với thời gian trôi đi, tuổi trẻ trôi đi thì đời người bỗng nhiên ngắn lại.

Trong lúc đấy, dường như cũng chỉ với hai nét vẽ Nguyễn Du như vẽ lên trang giấy một bức tranh thiên nhiên mùa xuân đẹp tuyệt vời. Đúng là nghệ thuật điểm xuyết chấm phá đã được sử dụng dứt điểm, khiến cho câu thơ trở nên mềm mại và căng tràn sức sống hơn. Đó chính là màu xanh của cỏ non tạo nên sự tươi mới và tinh khiết của đất trời. Từ “rợn” được sử dụng độc đáo vừa tả cái xa, vừa gợi cái rộng lớn của mùa xuân và như cũng là của cảnh vật khi xuân về. Nó dường như làm cho câu thơ như được ngân dài ra, như được bứng sang lên sức sống tràn đầy Có thể thấy rằng trên nền xanh của cỏ, của bầu trời có điểm xuyết “một vài bông hoa” trắng tinh khiết. Có thể nói chính sự điểm xuyết này khiến cho cả bài thơ như bừng lên một sức sống mãnh liệt nhât, khó có thể dập tắt của
cảnh ngày xuân.

Chỉ với 4 câu thơ Nguyễn Du như người họa sĩ tài hoa vẽ nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp. Bức tranh đó có sự giao thoa và hòa quyện giữa đất và trời. Không khí mùa xuân và dường như cả hương sắc mùa xuân và cả ý vị mùa xuân cứ thế tràn ra trong từng câu thơ đẹp như vậy.

Và cả không khí mùa xuân như tươi đẹp hơn với lễ hội tảo mộ tháng Ba:

Thanh minh trong tiết tháng ba

Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh

Trong cái không khí vui tươi, tưng bừng và như đã rất phấn khởi của con người trong dịp đi tảo mộ thật sự khiến cho người đọc như sống lại với không khí những ngày xuân tươi mới nhất. Có thể nói con người cũng hiện lên như tô điểm thêm bức tranh ngày xuân tươi đẹp đó

Dập dìu tài tử giai nhân

Ngựa xe như nước áo quần như nêm

Mùa xuân chính là dịp để “tài tử giai nhân” được vui chơi, giãi bày tâm sự với nhau. Có vẻ như khi mùa xuân đến đó là thời điểm thích hợp cho chuyện tình yêu nảy nở, cho những yêu thương còn bỏ ngỏ được phép căng trào ra. Và chính hình ảnh “ngựa xe”, “áo quần” gợi lên sự tấp nập như thật nhộn nhịp và huyên náo. Nguyễn Du đã rất tài tình và tinh tế khi sử dụng một loạt hình ảnh có tính chất gợi hình, ảnh tả khiến cho người đọc có cảm giác như đang bước vào không khí của mùa xuân.

Ngổn ngang gò đống kéo lên

Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay

Với những phong tục tập quán khi mùa xuân về, khi được đi tảo mộ đã được Nguyễn Du cũng như đã vẽ lên chân chất, mộc mạ, gợi nhớ và gợi thương. Đó còn chính là tấm lòng thành kính và hướng về quá khứ như với một sự biết ơn chân thành nhất. Chỉ với hai câu thơ này thực sự khiến người đọc xúc động khi nhớ về những người đã khuất và cả những người tạo dựng nên cuộc sống hiện nay của chúng ta.

Tuy nhiên, ta như thấy rằng những câu thơ cuối dường như cảnh vật và con người trở nên buồn vã và đìu hiu hơn:

Tà à bóng ngả về tây

Chị em thơ thẩn dan tay ra về

Bước dần theo ngọn phong khê

Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh

Ở câu thơ này dường như nhịp thơ trở nên nhẹ nhàng, trầm bổng khiến cho tâm trạng của con người trở nên nặng nề và buồn rầu hơn. Và cả với từ láy “tà tà” đã dường như phần nào gợi tả thời gian đã xế chiều và không gian dường như tĩnh mịch và ảm đạm hơn. Và dường như ở mỗi bước chân cũng trở nên nặng nề hơn khi màn đêm sắp buông xuống, lúc này đây thì con người cũng cảm nhận được một nỗi buồn nào đó len vào trongt trái tim. Những tâm trạng, những tâm sự của con người như nhuốm vào cảnh sắc thiên nhiên, khiến cho nó trở nên tiêu điều và xơ xác hơn.

Trong thơ của Nguyễn Du mặc dù nói buồn hay vui thì vẫn mang phong vị riêng của nhà thơ. Và đoạn trích “Cảnh ngày xuân” được xem là một ví dụ điển hình như thế. Bức tranh ngày xuân vui tươi, rộn rang, náo nức và lại như đã có chút buồn phiền được Nguyễn Du như đã khắc họa thành công với sự cảm nhận tinh tế cũng như sự tài hoa trong cách dụng công xây dựng ngôn ngữ.

-st-